Năng suất cao nhưng giá trị giảm

Trên vùng biển Tây Nam, nghề nuôi cá bớp trong lồng bè bắt đầu nở rộ từ năm 2011 ở các đảo như Nam Du, Hòn Chuối, Hòn Đốc, Phú Quốc.

Ở quần đảo Nam Du (gồm 21 đảo thuộc 2 xã Nam Du và An Sơn, huyện Kiên Hải, tỉnh Kiên Giang), nghề nuôi cá bớp tập trung nhiều nhất tại các đảo Hòn Ngang, Hòn Mấu (xã Nam Du). Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Như Tiến, Chủ tịch UBND xã Nam Du cho biết: “Địa phương có hơn 140 hộ nuôi cá lồng bè với 210 bè được chia nhỏ thành 650 lồng, trong đó cá bớp thương phẩm chiếm 60%, còn lại là cá mú và một phần nhỏ cá cam. Năm 2016 vừa qua, sản lượng các bớp thương phẩm đạt rất cao, hơn 520 tấn cá nhưng giá trị lại giảm sút khiến người nuôi bị lỗ nặng”.

leftcenterrightdel
Cá bớp thương phẩm ở đảo Nam Du tuy đạt năng suất cao nhưng giá trị kinh tế lại giảm 

Theo ông Tiến, nếu như trước năm 2015, giá cá bớp thương phẩm ổn định ở mức giá 135.000 đồng/kg trở lên thì bước sang năm 2016, có lúc chỉ còn 75.000 đồng/kg. Dịp Tết Nguyên đán 2017, giá cá tăng lên 100.000 đồng/kg nhưng sau đó lại giảm xuống ở mức 90.000 đồng/kg. “Với mức giá thế này, người nuôi chắc chắn không có lời”, ông Tiến nói.

Tại đảo Hòn Chuối (Tổ 1, Khu vực 1, thị trấn Sông Đốc, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau), nơi chỉ có 54 hộ với 125 nhân khẩu sinh sống, nhưng có đến 12 hộ tham gia Hợp tác xã nuôi cá bớp. Ông Lê Văn Phương, Tổ trưởng Tổ tự quản kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã than thở: “Đầu năm 2016, thương lái còn tới đây cân 145.000 đồng/kg cá bớp thương phẩm, vậy mà những tháng tiếp theo giá cứ giảm dần, tới nay còn 80.000 đồng/kg. Nhiều xã viên của tôi do lỡ thả nuôi đã hết vốn đầu tư thức ăn cho cá, chuyển sang nuôi cầm cự. Cá đến lúc thu hoạch nhưng thương lái rất kén chọn”.

Ông Lê Văn Phương cũng cho biết thêm, môi trường nuôi cá trên mặt biển quanh đảo rất thuận lợi. Một vụ nuôi được tính trong 10 tháng, mỗi con cá bớp đạt trọng lượng từ 7kg trở lên. Con giống do ngư dân đánh bắt trong tự nhiên bán lại với giá từ 150.000 đồng/con, nguồn thức ăn cho cá bớp là các loại cá tạp. Hiện nay giá cá giống vẫn không giảm, thức ăn cho cá lại tăng lên gấp đôi (9.000 đồng/kg), trong khi giá cá thương phẩm thì rớt thê thảm.

Bà Nguyễn Thị Thanh Sa, người có hơn 4 năm nuôi cá bớp ở Hòn Chuối tính toán: “Chi phí để nuôi một con cá bớp đến lúc xuất bán khoảng 450.000 đồng, đó là chưa tính ngày công chăm sóc, chi phí đầu tư gia cố, bảo quản lồng bè… Với mức giá 90.000 đồng/kg, ai lỡ thả nuôi rồi thì ráng cầm cự thôi chứ vay tiền mua thức ăn cho cá thì có nước sạt nghiệp”.

Làm gì để vực dậy nghề nuôi?

Cũng giống như ở Nam Du và Hòn Chuối, nghề nuôi cá bớp trong lồng bè tại đảo Hòn Đốc (đảo lớn nhất thuộc xã Tiên Hải, thị xã Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang) cũng lâm vào tình trạng lao đao, dang dở vì giá cá thương phẩm sụt giảm.

leftcenterrightdel

Số lồng bè nuôi cá bớp ở xã Tiên Hải đã giảm từ 200 bè xuống còn 150 bè. 

Theo tìm hiểu của chúng tôi, kinh phí để đầu tư một lồng bè nuôi cá trên biển (diện tích khoảng 10m2, chia làm 4 lồng), người nuôi phải bỏ ra gần 100 triệu đồng. Vì muốn lấy lại vốn, không ít người đành “nhắm mắt” tiếp tục thả cá, trong khi nguồn vốn hạn hẹp phải đi vay với lãi suất cao. Ông Phan Long Nhĩ, sống trên đảo Hòn Đốc ngao ngán thở dài: “Năm vừa rồi tôi đầu tư một lồng bè 4 hộc, thả nuôi 1.000 con cá bớp. Không hiểu sao cá bị hao hụt rất nhiều, đạt tới trọng lượng khoảng 2kg/con thì bắt đầu chết dần dần. Cá thương phẩm phải từ 3kg trở lên, giá lại thấp nên lỗ nặng. Hết vốn, ngân hàng cũng không cho vay nhiều, tôi đang lo không biết làm sao để thu hồi lại số tiền đã đầu tư nuôi cá”.

Ông Tăng Hồng Phước, Chủ tịch UBND xã xã Tiên Hải cho hay: “Trước năm 2016, toàn xã có 200 bè nuôi cá của 77 hộ nhưng nay chỉ còn 150 bè. Tình hình này sắp tới sẽ tiếp tục giảm, nguồn vốn của người dân bỏ ra rất lớn nhưng khó thu hồi lại được”.

Về nguyên nhân giá cá bớp thương phẩm sụt giảm, ông Phước cho rằng do hiện nay thị trường tiêu thụ chủ yếu là trong nước nhưng rất yếu, thương lái nước ngoài cũng đã hạn chế thu mua. Để tránh cho nghề nuôi cá đứng trước nguy cơ phá sản, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống người dân và kinh tế - xã hội của địa phương, lãnh đạo các địa phương có nghề nuôi cá bớp mà chúng tôi tiếp xúc đều cho rằng người dân cần được hỗ trợ vốn, tìm đầu ra cho sản phẩm, giúp đỡ xây dựng thương hiệu cá bớp. Trước mắt, cần quy hoạch lại diện tích, vùng nuôi; điều chỉnh, cơ cấu lại giống nuôi hợp lý, không nhất thiết phải tập trung cho cá bớp mà phải theo nhu cầu, thị hiếu của thị trường. Muốn vậy, ngành chức năng và các cấp chính quyền địa phương cần có sự quan tâm đúng mức để giúp người dân biển đảo ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế - xã hội…

Bài và ảnh: HỒNG HIẾU